..::: روانشناسی، تعلیم و تربیت :::..
..::: www.psychol.ir :::..
...... علی رضائی شریف ......

 
روانشناسی و تعلیم و تربیت » مقاله » مقاله آموزشی » تحلیل سوالات آزمون ها؛ مربوط به درس روانسنجی
تبلیغات

تحلیل سوالات آزمون ها؛ مربوط به درس روانسنجی

توسط: rezaii در 10 فروردين 1390
 ( امتیازها: 2)
1- ضریب دشواری آزمون :

«تعریف : در کل فراگیران که به یک سوال جواب صحیح می دهند ضریب دشواری آن سوال است . »

اگر تعداد کل فراگیران در یک آزمون 20 نفر یا کمتر باشد برگه های آزمون کلاً به دو دسته بالا و پائین تقسیم می شود. اگر تعداد فراگیران بین 20 تا 40 باشد 10 برگه بالا و 10 برگه پائین انتخاب می گردد. در شرایطی که تعداد برگه های آزمون بیش از 40 نفر است بهترین رقم برای گروه بالا و پائین 27% کل برگه هاست . (بین 25 تا 33 درصد به عنوان تعداد برگه های گروه بالا و پائین مناسب است . )

تفسیر ضریب دشواری :

به طور کلی ضریب دشواری بین 3/0 تا 7/0 حداکثر اطلاعات را درباره تفاوت آزمودنی ها به دست می دهد . برای آزمون های چند گزینه ای سطح بهینه دشواری کمی کمتر از فاصله بین 1 و سطح موفقیت با حدس زدن است بنابراین در ازمون های چهار گزینه ای سطح بهینه دشواری 6/0 خواهد بود .



2- ضریب تمیز :

« تعریف : قدرت سوال را در تمایز گذاری یا تشخیص بین گروه قوی و گروه ضعیف آزمون شوندگان مشخص می کند . »

تفسیر ضریب تمیز :

هر قدر ضریب تمیز سوال بزرگتر باشد قوه تمیز آن بیشتر و هر قدر این ضریب کوچکتر باشد قوه تمیز آن کمتر است . ضریب تمیز صفر حاکی از آن است که سوال بین گروه قوی و ضعیف تمایز ایجاد ننموده است و اگر در محاسبه با ضریب تمیز منفی روبرو شویم به معنای آن است که در این سوال گروه قوی ، ضعیف عمل کرده است و گروه پایین در کلاس آن را بهتر پاسخ داده اند. بدیهی است این سوال اشکال اساسی دارد و باید به کلی کنار گذاشته شود و یا در آن تجدید نظر اساسی به عمل آید.



تحلیل سوال های آزمون های وابسته به ملاک :

نتیجه آرمانی آزمون های وابسته به ملاک این است که در آنها اکثر آزمون شوندگان اکثر سوال ها را درست جواب دهند. در این حالت ضریب دشواری بزرگ و ضریب تمیز بسیار کوچک خواهد بود.



1- تحلیل گزینه های انحرافی :

برای دستیابی به اطلاعات لازم در مورد سوال های آزمون ، علاوه بر تعیین ضریب دشواری و تمیز برای هر سوال می بایست نحوه پراکندگی پاسخ ها مربوط به گزینه های انحرافی نیز بررسی گردد.

گزینه ای به عنوان گزینه انحرافی مناسب است که تعداد افرادی را که از گروه ضعیف به خود جلب می کند بیش از گروه قوی باشد .



تجدید نظر و اصلاح آزمون :

زمانی که ضریب دشواری و ضریب تمیز سوال های یک آزمون تعیین شد باید به اصلاح سوالاتی که نیاز به تغییر دارند اقدام نمود . سوال هایی که ضریب دشواری پایین یا بالا دارند و یا ضریب تمیز آنها خیلی کم است باید مورد تجدید نظر قرار گیرند. این موارد شامل گزینه های انحرافی معیوب نیز می شود که باید اصلاح یا عوض شوند .



پس از تصحيح برگه‌هاي امتحان بايد به تحليل سوال‌ها پرداخت . براي تحليل سوال‌هاي يك آزمون لازم است كه ضرايب دشواري و تميز هر سوال را تعيين كرد و به تحليل گزينه‌هاي انحرافي سوال‌ها پرداخت . براي محاسبه‌ي ضريب دشواري سوال كافي است كه تعداد كل افرادي را كه به آن سوال جواب درست داده‌اند بر تعداد كل آزمون‌شوندگان تقسيم كنيم و نتيجه را در 100 ضرب نماييم . رقم حاصل ضريب دشواري سوال است . اما در مواردي كه تعداد آزمون‌شوندگان زياد است ، بايد از فرمول زير استفاده كرد . 27% از برگه‌ها را كه بالاترين نمره را گرفته‌اند ، به عنوان گروه بالا و 27% از برگه‌ها را كه پايين‌ترين نمره را گرفته‌اند ، به عنوان گروه پايين در نظر مي‌گيريم . انتخاب‌هاي درست گروه پايين + انتخاب‌هاي درست گروه بالا 100 * = ضريب دشواري سوال = P تعداد افراد گروه بالا + تعداد افراد گروه پايين هراندازه ضريب دشواري يك سوال بزرگ‌تر (به 100 نزديك‌تر) باشد ، آن سوال آسان‌تر است و هر اندازه كه اين ضريب كوچك‌تر (به صفر نزديك‌تر) باشد ، سوال دشوارتر است . محاسبه‌ي ضريب تميز سوال ضريب تميز قدرت سوال را در تمايزگذاري با تشخيص بين گروه قوي و گروه ضعيف آزمون‌شوندگان مشخص مي‌كند . براي محاسبه‌ي ضريب تميز يك سوال از فرمول زير استفاده مي‌شود . انتخاب‌هاي درست گروه پايين ـ انتخاب‌هاي درست گروه بالا = ضريب تميز سوال = d تعداد افراد يك گروه هر قدر ضريب تميز بزرگ‌تر باشد ، قوه‌ي تميز آن سوال بيشتر و هرقدر اين ضريب كوچك‌تر باشد ، قوه‌ي تميز آن كم‌تر است . ضريب تميز صفر حاكي از اين است كه آن سوال به هيچ وجه نتوانسته بين گروه قوي و ضعيف تمايز قايل شود . اگر ضريب تميز سوالي منفي شود ، حاكي از آن است كه در آن سوال گروه قوي از گروه ضعيف بدتر عمل كرده است . اين‌گونه سوال‌ها داراي معايب اساسي هستند كه يا بايد به كلي كنار گذاشته شوند و يا در آن‌ها تجديدنظر اساسي صورت پذيرد . در صورتي ضريب تميز به حداكثر يا 1+ مي‌رسد كه ضريب دشواري برابر 5/0 يعني در حد وسط باشد . در نتيجه سوال‌هاي خوب يك آزمون آن‌هايي هستند كه داراي ضريب دشواري متوسط و ضريب تميز بالايي است

هدف از تحلیل سوالات آزمون وارسی تک تک آن ها وتعیین میزان دقت و نارسا ئیهای آن هاست تا از نتایج

حاصله در تجدید نظر وبهبود کیفیت سوالات در آینده استفاده شود .

مراحل تحلیل سوالات آزمون

محور تحلیل پرسش ها ، پاسخ های آزمون شوندگان است . برای این منظور هر سوال به طور جداگانه به همراه جواب در یک کارت یا برگه نوشته ، نتایج تحلیل را دریک سمت برگه و صورت اصلاح شده ی سوال را در سمت دیگر آن قرار می گیرد .

برای تحلیل هر پرسش ، دو گروه جدا می کنیم ، گروه بالا (قوی) و گروه پایین ( ضعیف) . قبل از جداکردن افراد بهتر است ، برگه ها به ترتیب نمره دسته بندی شود . انتخاب دو گروه بالا و پایین به صورت زیر انجام می شود :

** 20 نفر یا کمتر تمام برگه ها به دودسته ی قوی وضعیف تقسیم می شود .

** بیشتر از 20 تا 40 نفر 10 برگه ی بالا و 10 برگه ی پایین انتخاب می شود .

** چنانچه تعداد بیشتراز 40 باشد ، معمولاٌ در آزمونهای پیشرفت تحصیلی ، 25 تا 33 در صد کل برگه ها را برای گروه بالا و همان اندازه را برای گروه پایین در نظر می گیرند .

بعدازتعیین افراد دو گروه باید مشخص شود که چه تعداد افراد از هرگروه به گزینه های مختلف جلب شده وآن گزینه ها را انتخاب نموده اند ، یعنی چگونگی توزیع پاسخ افراد به گزینه های مختلف ، مشخص شود ونیز تعداد افراد از هر گروه که به گزینه های انحرافی وگزینه ی کلید ، جلب شده اند .

محاسبه ی ضریب دشواری سوال

بنا به تعربف ، درصد کل آزمون شوندگانی که به یک سوال جواب درست می دهند ، ضریب دشواری آن سوال می گویند و به طور کلی مطابق فرمول زیر محاسبه می شود .

R پاسخ های درست T کل پاسخ ها 100×( T) R = P ضریب دشواری سوال

چون از آزمون شوندگان نمونه گیری شده ودو گروه نمونه دراختیار داریم ، فرمول به این صورت تغییر می

کند

( 100× ) ( انتخاب درست گروه پایین + انتخاب درست گروه بالا) = P ( ضریب دشواری سوال ) (تعداد افراد گروه پایین + تعداد افراد گروه بالا)

هرچه عدد حاصله به 100 نزدیک تر باشد ، ضریب دشواری آن سوال کمتر و سوال آسان تری است ، زیرا تعداد بیشتری از افراد دوگروه به آن پاسخ داده اند . از این ضریب به ضریب آسانی سوال هم تعبیر می کنند ، ولی بیشتر به ضریب دشواری معروف است .

تفسیر ضریب دشواری سوال

در آزمون های هنجاری مثل آزمون هوش یا کنکور دانشگاه ، می توان واریانس سوال را مشخص کنیم . واریانس یک شاخص جهت نمایش پراکندگی نمرات در یک پیوستار ، به دست می دهد که در یک آزمون یا وضعیت هنجاری ، هرچه مقدار آن بیشتر باشد ، آزمودنی ها و افراد نمونه ، عملکرد مناسب تری داشته اند . در مورد پرسش های آزمون نیز ، هر چه واریانس بیشتر باشد ، سوال عملکرد بهتری داشته است . برای محاسبه ی واریانس یک سوال از فرمول زیر استفاده می شود .

( q –1) × V = P واریانس * P درصد پاسخ های درست یعنی همان ضریب دشواری است.

زمانی واریانس بیشترین مقدار را دارد که 50 درصد به سوال پاسخ درست داده باشند و زمانی کمترین مقدار را ، یعنی صفر که همه یا هیچ یک به آن پرسش ، پاسخ درست نداده باشند . مطابق این فرمول :

25/0 = ( 0/50)] - 1 × ( V ) = (0/50) بیشترین واریانس

0 = 0) - 1) × ( V ) = (0) کمترین واریانس / 0 = (1 - 1) × ( V ) = (1) کمترین واریانس

با توجه به تحلیل یاد شده ، سوالاتی انتخاب می شود و در آینده از آن ها استفاده می شود که ، واریانس آنها بیشتر باشد وضریب دشواری آنها از یک کمتر و از صفر بیشتر است و به ( 5/0) نزدیک تر باشد . به عبارتی دیگر ، حداکثر واریانس را دارا باشد .

به طور کلی ضریب دشواری بین 3/0 تا 7/0 ، حداکثر اطلاع را درمورد تفاوت میان آزمودنی ها به دست می دهد و ضریب مناسبی خواهد بود اما بسته به اهداف گوناگون ، می توان ضریب دشواری بالا یا پایین را منظور کرد . مثلاٌ در امتحانی که قرار است 10 درصد بالا انتخاب شوند ، باید سوالات مشکل با ضریب دشواری کمتر ( عددکمتر) داشته باشیم .

ضریب تمییز سوال

این شاخص ، بر خلاف ضریب دشواری ، توان سوال را در ایجاد تمییز وتشخیص بین گروه قوی وضعیف آزمون شوندگان ، نشان می دهد ، اینکه یک سوال تا چه اندازه در جدا کردن دو گروه قوی وضعیف ، موفق بوده است . برای محاسبه ی ضریب تمییز از فرمول زیراستفاده می کنیم :

100× ) انتخاب درست گروه پایین - انتخاب درست گروه بالا) = (( d ضریب تمییز سوال (تعداد افراد گروه بالا یا پایین )

تفسیر ضریب تمییز سوال

هرچه عدد ضریب تمییز بزرگتر باشد ، سوال از توان بیشتری در جداکردن و تفاوت قائل شدن میان گروه قوی وضعیف ، برخوردار بوده است و بر عکس . گاهی اوقات ضریب تمییز سوالی منفی است ، یعنی گروه قوی از گروه ضعیف ، عملکرد پایین تری داشته است . این مشکل به طور معمول، به ایراد خود سوال مربوط بوده وباید اصلاح شود وچنانچه سوال دارای اشکال فنی نباشد، افرادگروه بالا یا آن سوال را به طورکامل یاد نگرفته اند یا آن را به غلط آموخته اند. بنابراین تمامی ضرایب تمییزآزمون باید مثبت باشد.

تحلیل گزینه های انحرافی

در گزینه های انحرافی قاعده کلی به شرح زیر است : هر گزینه ی انحرافی باید دست کم یک نفرازافراد

گروه ضعیف را به جلب کند واگر هردوگروه قوی و ضعیف را به جلب کند ، تعداد افراد گروه ضعیف بیشتر ازگروه قوی باشد . بنابراین در صورتی یک سوال به خوبی عمل می کند که افراد گروه ضعیف بیشتر از افراد گروه قوی گزینه های انحرافی آن سوال را انتخاب نمایند . چنانچه گزینه ی انحرافی خاصی وجود داشته باشد که هیچ یک از افراد گروه قوی وضعیف آن را انتخاب نکرده باشند ، گزینه ی انحرافی مناسبی نیست وباید اصلاح شود .

--------------------------------------------------------------------

تحلیل سوالات آزمون های تشریحی وعملکردی

در تحلیل سوالات تشریحی وعملکردی اینگونه عمل می کنیم :

1- دو گروه 25 درصدی بالا وپایین را انتخاب می کنیم .

2- برای هر سوال مجموع نمرات گروه بالا وپایین را تعیین می کنیم .

3- ضریب مربوط را با استفاده از فرمول محاسبه می نماییم .

) N Score Min2) L- ∑ H + ∑ = (( P ضریب دشواری سوال

(N( ScoreMax - Score Min2

L ∑ H - ∑ = (( d ضریب تمییز سوال

(N ( ScoreMax - Score Min

L ∑ مجموع نمرات افراد یا برگه های گروه پایین ( 25 درصد پایین )

H ∑ مجموع نمرات افراد یا برگه های گروه بالا ( 25 درصد بالا )

Nتعداد افراد یا برگه های 25 درصد گروه مورد نظر

ScoreMax بالا ترین نمره ممکن در سوال ** Score Min پایین ترین نمره ممکن در سوال
بازدید کننده عزیز, شما هنوز به عضویت سایت در نیامده اید.
پیشنهاد می کنم در سایت ثبت نام کنید و یا وارد سایت شوید.

کاربر عزیز,
امیدوارم مطالب سایت رضایت خاطر شما را فراهم نموده باشد.
مدیریت سایت